Museum Paulina Bisdom van Vliet

Haagse allure in Haastrecht

Paulina Bisdom van Vliet ontving haar gasten in een woonhuis met een klassieke uitstraling. De architectuur is typerend voor de periode omstreeks 1875. Fonkelend kristal, schitterend zilver, en een 300-delig servies maakten elk diner in het huis tot een belevenis. Fluwelen gordijnen filteren nog steeds het licht in de rijk gedecoreerde woonvertrekken. Bij een bezoek aan het woonhuis van Paulina Bisdom van Vliet lijkt het of u een andere tijd binnenstapt.

De historie

De geschiedenis van de familie Bisdom begint rond 1550 met Jan Bisdom uit Krimpen aan den IJssel. De familie was niet van adel, maar kreeg de toevoeging ‘Van Vliet’ in 1755 door aankoop van de heerlijkheid Vliet met de ruïne van het gelijknamige kasteel. De familie Bisdom van Vliet was een welvarende familie, was zeer invloedrijk in Haastrecht, en had bezittingen in de hele Krimpenerwaard. De familie is in de achttiende eeuw rijk geworden door de verbouw van en handel in hennep — voor de touw- en zeildoekindustrie. De winsten werden omgezet in obligaties en land.

Burgemeesters

Paulina's vader en grootvader waren burgemeesters van Haastrecht en ook eerdere generaties hadden politieke macht in de omgeving. De familie speelde een grote rol in het openbaar en kerkelijk bestuur en bepaalde mede het leven van talloze gezinnen in Haastrecht. Zij waren pachter of werknemer van de familie, konden van de familie geld lenen, of kregen steun in de vorm van goederen of kleding.

Paulina werd geboren in 1840 en groeide op in Haastrecht. Ze trouwde met Johan le Fèvre de Montigny uit Nieuwe Tonge en verhuisde met hem naar Den Haag. Toen haar vader in 1877 overleed, werd Johan burgemeester van Haastrecht: het echtpaar ging toen in het familiehuis wonen. Het burgemeesterschap bracht sociale verplichtingen en bestuurlijke contacten met zich mee die goed bij Paulina pasten. Dit geluk was maar van korte duur: Johan le Fèvre de Montigny overleed in 1881.

Nog meer dan de politieke baantjes en bestuursfuncties was het ‘familiebedrijf‘ een belangrijke bron van inkomsten. Veel van Paulina's voorouders hadden door de handel in zeildoek, hennep, en touw veel onroerend goed in bezit gekregen — zowel huizen als land. Paulina erfde dit vermogen en bleef haar vastgoed nauwgezet beheren tot haar dood in 1923.

Sociale betrokkenheid

Sinds overlijden van haar echtgenoot miste Paulina haar rol van burgemeestersvrouw. Ze zocht een nieuwe invulling van haar bestaan en bouwde een nieuw netwerk en een eigen sociale status op. Dat deed ze door zich in te zetten voor het maatschappelijk leven van Haastrecht en omgeving. Zij nam het initiatief voor de bouw van een onderkomen voor de Nederlandse Protestantenbond en ondersteunde de bond financieel. Ze stichtte een meisjesschool — genoemd naar haar moeder — en steunde de gymnastiekvereniging, de ijsclub en de muziekvereniging in het dorp. Ook steunde ze haar medewerkers financieel waar dat nodig was. Zo bekostigde Paulina de HBS-opleiding van Zwaantje Muurling, de dochter van de huismeester. Paulina, zonder eigen kinderen, beschouwde Zwaantje bijna als haar eigen kind.

Theater Concordia in Haastrecht is bekend in de hele Krimpenerwaard. Maar wist u ook dat Paulina Bisdom van Vliet het als verenigingsgebouw in 1900 liet bouwen? Ruim een eeuw later is Concordia nog altijd volop in gebruik. U kunt er theatervoorstellingen zien en er is een grand café gevestigd.

De bouw van Concordia is slechts één voorbeeld van de sociale kant van Paulina Bisom van Vliet. Het was een vrouw die graag gaf. Paulina genoot daardoor veel aanzien in het dorp. Mensen die langs de woning aan de Hoogstraat liepen, namen altijd even hun hoed of pet af — zelfs nog jaren na Paulina's overlijden.

Het testament

Paulina bepaalde in haar testament dat het woonhuis van de familie na haar overlijden als museum moest worden opengesteld, in een nette en smaakvolle staat. Er werd daarna vrijwel niets aan de inrichting veranderd. Ze liet bijna haar gehele vermogen na aan Stichting Bisdom van Vliet. Paulina werd begraven in haar eigen tuin en daar ligt ze nog steeds te rusten, naast haar geliefde echtgenoot.

Het huis

Marcellus Bisdom van Vliet, de vader van Paulina, liet het woonhuis in Haastrecht bouwen in de periode 1874-1877 door de Haagse aannemer Theodorus Hooft samen met de plaatselijke timmerman Cornelis Straver. Het huis kwam te staan op de plek waar een eerder familiehuis van de Bisdoms had gestaan. Het was de bedoeling dat Marcellus hier ging wonen met zijn dochter Paulina en haar man Johan. Marcellus overleed echter al voor de oplevering. En vier jaar later stierf Paulina's echtgenoot. Paulina woonde daarna veertig jaar alleen, met haar personeel, in een pand met dertien kamers.

Klassieke uitstraling

Het huis is zeven vensters breed en heeft twee bouwlagen onder het dak. De entree wordt benadrukt door de kroonlijst met consoles en balustrade. Op het sierbalkon boven de ingang staan twee tuinvazen met agaves: een verwijzing naar Franse en Italiaanse stadspaleizen. Beneden bevinden zich de woon- en ontvangstvertrekken. Boven werd geslapen en gewerkt.

Originele inrichting

Het museum is uniek door de oorspronkelijke stoffering. Overal liggen handgeknoopte en op maat gemaakte Deventer tapijten in prachtige kleuren. Voor de ramen hangen zware gordijnen, uitbundig versierd met fluwelen strikjes, kwasten, en bolletjesfranje. Dit was typerend voor de stijl van de negentiende eeuw. Opvallend zijn de portières in diverse vertrekken: dit zijn gordijnen die voor de deur gedrapeerd hingen.

Uit het oude familiebezit komen een paar zeldzame zeventiende- en achttiende-eeuwse meubels, waaronder een ebbenhouten kunstkabinet, een kerkstoeltje en een aantal Hollandse kasten. Paulina was trots op deze pronkstukken en zette ze daarom in de ontvangstvertrekken. Hier zijn ook de vitrinekasten te zien die ze speciaal liet maken om haar serviezen goed te kunnen etaleren.

In het huis vindt u veel familieportretten. In de huiskamer en in de kleine salon hangen onder meer de portretten van Paulina's ouders. Ook op de balkonkamer zijn familieportretten te zien, dit zijn pasteltekeningen in eikenhouten lijsten.

Een uniek woonhuismuseum

Schitterende gordijnstoffen en vloerkleden, schilderijen, porselein, meubels, en zilverwerk: Museum Paulina Bisdom van Vliet is een woonhuis vol weelde en pracht. Als u rondloopt door de vertrekken van Paulina kunt u zich werkelijk voorstellen hoe het moet zijn geweest om hier te wonen. De interieurs komen dicht bij de historische werkelijkheid omdat er een authentieke woonsituatie wordt getoond zonder museale toevoegingen of veranderingen.